´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Pierre ve Jean : 05


PIERRE VE JEAN

GUY DE MAUPASSANT

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 39


Bunlara g├Âre, ruhbilim nas─▒l ya┼čamda olaylar─▒n arkas─▒nda gizlenmi┼čse, kitapta da ayn─▒ bi├žimde gizli kalmal─▒d─▒r.
Bu bi├žemde d├╝┼členen bir roman ilgiyi art─▒r─▒r, ├Âyk├╝ye hareket verir, renk verir, canland─▒r─▒r.
B├Âylece nesnel yazarlar bir ki┼činin ruh durumunu uzun uzad─▒ya anlatacaklar─▒na, bu ki┼činin bu ruh durumu, belirli durumlar kar┼č─▒s─▒nda istemsiz olarak nas─▒l bir tav─▒r tak─▒n─▒r ya da nas─▒l bir davran─▒┼čta bulunur, i┼čte bunu ara┼čt─▒r─▒rlar. Yap─▒t─▒n ba┼č─▒ndan sonuna kadar ki┼čileri, b├╝t├╝n bu edim ve davran─▒┼člar─▒ i├ž d├╝nyalar─▒n─▒n, d├╝┼č├╝ncelerinin, istemlerinin, duraksamalar─▒n─▒n tam bir anlat─▒m─▒ olacak bi├žimde hareket ettirirler. ├ľzetle, ruhsal d├╝nya ortaya konacak yerde gizlenir; yap─▒t─▒n adeta iskeleti olur, t─▒pk─▒ g├Âr├╝nmeyen kemiklerin insan v├╝cudunun iskeletini olu┼čturdu─ču gibi. Portremizi yapan ressam iskeletimizi g├Âsterir mi hi├ž?
Bana ├Âyle geliyor ki, bu bi├žemde yaz─▒lm─▒┼č bir roman i├žtenlikten kazan─▒r. Her ┼čeyden ├Ânce de ger├že─če uyar; ├ž├╝nk├╝ ├ževremizde dola┼čan insanlar hangi etkenlerin etkisi alt─▒nda davrand─▒klar─▒n─▒ bize anlatamazlar.
Sonu├ž olarak ┼čunu da unutmamak gerekir: ─░nsanlar─▒ g├Âzlemleye g├Âzlemleye herhangi bir durum kar┼č─▒s─▒nda nas─▒l davranacaklar─▒n─▒ ├Ânceden kestirecek kadar do─čalar─▒n─▒ kavrasak, kesinlikle ÔÇťFilan yarat─▒l─▒┼čta olan filan adam filan durumda ┼č├Âyle davran─▒rÔÇŁ desek bile yine de bundan, kafas─▒n─▒n bize t├╝m├╝yle yabanc─▒ olan gizli yanlar─▒n─▒; i├žg├╝d├╝lerinin bizimkilere hi├ž benzemeyen gizemli k─▒┼čk─▒rtmalar─▒n─▒, ├Âzetle organlar─▒, sinirleri, kan─▒, eti bizimkilerden t├╝m├╝yle farkl─▒ olan bir yap─▒n─▒n belirsiz duygular─▒n─▒ birer birer g├Âsterebilece─čimiz anlam─▒ ├ž─▒kar─▒lmamal─▒d─▒r.
Yaln─▒zca bilimi ve ├žal─▒┼čmay─▒ seven zay─▒f, yumu┼čak, tutkusuz bir adam, dehas─▒ ne olursa olsun; g├╝├žl├╝, ta┼čk─▒n, ┼čehvetli, sert, her t├╝r zevke, k├Ât├╝l├╝─če d├╝┼čk├╝n bir insan─▒, kendisinden bu kadar farkl─▒ yarat─▒l─▒┼čta olan bir adam─▒ anlamak ve en derin duygular─▒n─▒, d├╝rt├╝lerini g├Âstermek i├žin, edimlerini ne kadar iyi kavrarsa kavras─▒n, ne kadar iyi anlat─▒rsa anlats─▒n, yine de b├Âyle bir adam─▒n ne ruhunu, ne de bedenini tam anlam─▒yla kendinde duyabilir.
├ľzetle, salt ruh ├ž├Âz├╝mlemesiyle u─čra┼čanlar, romanlar─▒nda ├že┼čitli durumlara g├Âre ileri s├╝rd├╝kleri ki┼čiliklerle ancak kendilerini ortaya koymu┼č olurlar; ├ž├╝nk├╝ bizimle d─▒┼č d├╝nya aras─▒nda biricik ara├ž olan, bize anlay─▒┼člar─▒n─▒ kabul ettiren, duyarl─▒klar─▒m─▒z─▒ ortaya ├ž─▒karan, bizi saran ┼čeylerden b├╝sb├╝t├╝n farkl─▒ bir ruh yaratan organlar─▒n─▒ de─či┼čtirmelerine olanak yoktur. Derin ve bilinmez benliklerine girdi─čimizi ileri s├╝rd├╝─č├╝m├╝z ki┼čiliklere, bu d├╝nya hakk─▒nda ancak duyular─▒m─▒z arac─▒l─▒─č─▒yla kendi d├╝┼č├╝ncelerimizi aktarabiliriz. ├ľyleyse bir kral─▒n, bir yazman─▒n, bir h─▒rs─▒z─▒n ya da bir namuslu adam─▒n, bir a┼č├╝ftenin, bir rahibenin, bir gen├ž k─▒z─▒n ya da haldeki sat─▒c─▒ bir kad─▒n─▒n ki┼čili─činde hep kendimizi g├Âsteririz; ├ž├╝nk├╝ sorunu kendi kendimize ┼ču bi├žimde ileri s├╝rmek zorunday─▒z: ÔÇťBir kral─▒n, bir yazman─▒n, bir h─▒rs─▒z─▒n, bir a┼č├╝ftenin, bir rahibenin, bir gen├ž k─▒z─▒n, bir sat─▒c─▒ kad─▒n─▒n yerinde olsayd─▒m acaba ne yapard─▒m, ne d├╝┼č├╝n├╝rd├╝m, nas─▒l davran─▒rd─▒m?ÔÇŁ
Biz yap─▒tlar─▒m─▒zdaki kahramanlar─▒; do─čan─▒n a┼č─▒lamaz organ setleriyle ├ževreledi─či benli─čimizin, ancak ya┼č─▒n─▒, cinsiyetini, toplumsal durumunu ve di─čer ya┼čam ko┼čullar─▒n─▒ de─či┼čtirerek ortaya ├ž─▒karabiliriz.
─░┼čte ustal─▒k, ├že┼čitli gizleme ara├žlar─▒yla bu benli─či okurlara belli etmemektir.
Ger├že─če t─▒pat─▒p uymamas─▒ bak─▒m─▒ndan belki salt ruhbilimsel ├ž├Âz├╝mlemeye kar┼č─▒ ├ž─▒k─▒labilir; ama bu bize di─čer yaz─▒nsal y├Ântemler kadar g├╝zel sanat yap─▒tlar─▒ veremez demek de─čildir.
─░┼čte bug├╝nk├╝ simgecilerin sanatsal d├╝┼člem g├╝├žleri ni├žin sayg─▒yla kar┼č─▒lanmas─▒n? Bunlar─▒n en dikkate de─čer yanlar─▒ da sanat─▒n benzersiz g├╝├žl├╝kte bir ┼čey oldu─čunu anlam─▒┼č ve yaym─▒┼č olmalar─▒d─▒r.
Ger├žekten bug├╝n bir insan─▒n yaz─▒ yazmaya kalk─▒┼čmas─▒ i├žin ya iyice deli ya c├╝retk├ór ya adamak─▒ll─▒ kendini be─čenmi┼č ya da aptal olmas─▒ gerekir. Bu kadar farkl─▒ yarat─▒l─▒┼čta ustalardan, bunca d├óhiden sonra yap─▒lmad─▒k ve s├Âylenmedik ne kalm─▒┼čt─▒r acaba? ─░├žimizden kim daha ├Ânce az ├žok benzeri yaz─▒lm─▒┼č bir sayfa ya da t├╝mcesiyle ├Âv├╝nebilir? B├╝t├╝n v├╝cudumuzun s├Âzc├╝klerle yo─črulmu┼č bir hamurdan olu┼čtu─ču izlenimini b─▒rakacak kadar Frans─▒z yaz─▒n─▒na g├Âm├╝lm├╝┼č olan bizler, okurken bize uysal gelmeyen, hi├ž olmazsa belirsiz bir bi├žimde i├žimizde ya┼čamayan bir tek sat─▒ra rastl─▒yor muyuz hi├ž?
Bilinen ara├žlara dayanarak halk─▒ yaln─▒zca e─člendirmeyi d├╝┼č├╝nen bir kimse, baya─č─▒l─▒─č─▒n─▒n erinci i├žinde, g├╝venle, bilisiz ve e┼čsiz halk i├žin yaz─▒ yazar. Ancak ge├žmi┼č y├╝zy─▒llar─▒n yaz─▒n─▒n─▒ y├╝klenmi┼č olanlar, bir t├╝rl├╝ yetinemeyenler, daha iyisini d├╝┼čledikleri i├žin hi├žbir ┼čeyden ho┼članmayanlar, hi├žbir ┼čeyde tazelik g├Âremeyenler, yap─▒tlar─▒n─▒ anlams─▒z ve s─▒radanm─▒┼č gibi g├Ârenler, en b├╝y├╝k ustalar─▒n ancak baz─▒ sayfalar─▒nda ayd─▒nlatt─▒─č─▒ g├Âr├╝len yaz─▒n sanat─▒n─▒n, kavran─▒lamaz gizemli bir ┼čey oldu─ču yarg─▒s─▒na var─▒rlar.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   ...    68   »   


´╗┐