´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Sal─▒ Kitaplar─▒ ┬╗ Candide ya da ─░yimserlik ├ťzerine : 01


CANDIDE ya da ─░yimserlik ├ťzerine

VOLTAIRE

D├ťNYA KLAS─░KLER─░ D─░Z─░S─░: 3


Bu kitab─▒n haz─▒rlanmas─▒nda, Candide'in M.E.B. Frans─▒z Klasikleri dizisinde 1959'da yay─▒nlanan ikinci bask─▒s─▒ temel al─▒nm─▒┼č ve ├ževiri dili g├╝n├╝m├╝z T├╝rk├žesine uyarlanm─▒┼čt─▒r.
Yay─▒na haz─▒rlayan: Egemen Berk├Âz
Dizgi: Yenig├╝n Haber Ajans─▒ Bas─▒n ve Yay─▒nc─▒l─▒k A.┼×.
Bask─▒: ├ça─čda┼č Matbaac─▒l─▒k Yay─▒nc─▒l─▒k Ltd. ┼×ti.
Fehmi Balda┼č taraf─▒ndan Frans─▒zca'dan ├ževrilmi┼čtir.
Temmuz 1998


├ľns├Âz

"Candide", Voltaire'in Klasikler Dizisi'nde ├ž─▒kan ├╝├ž├╝nc├╝ kitab─▒d─▒r. Bundan ├Ânce ÔÇťSafo─članÔÇŁ diye ├ževrilen ÔÇťIngenuÔÇŁ ile ÔÇťFelsefe S├Âzl├╝─č├╝ÔÇŁ diye ├ževrilen ÔÇťLe Dictionnaire philosophiqueÔÇŁ ad─▒ndaki yap─▒tlar─▒, Voltaire'i, iki y├Ân├╝yle T├╝rk okuyuculara tan─▒tm─▒┼čt─▒: Biri hik├óyeci, di─čeri filozof Voltaire. ÔÇťCandideÔÇŁ, Voltaire'in bu iki y├Ân├╝n├╝ birden a├ž─▒klayan bir hik├óyedir.
Bu hik├óyesinde Voltaire, gen├ž ve her ┼čeyden habersiz Candide'e, Alman d├╝┼č├╝n├╝r├╝ Leibniz'in felsefesini temsil eden Pangloss ve sa─čduyunun temsilcisi olan filozof Martin'le birlikte b├╝t├╝n d├╝nyay─▒ dola┼čt─▒r─▒r. Almanya'dan Hollanda'ya, ─░talya'ya ve sonunda T├╝rkiye'ye giden Candide, bu gezileri s─▒ras─▒nda bin bir felaketle kar┼č─▒la┼č─▒r. Almanya'da asker olur. Hollanda'da ├žok b├╝y├╝k a┼ča─č─▒lamalara u─črar, ├Â─čretmeni Pangloss'u amans─▒z bir hastal─▒─ča yakalanm─▒┼č olarak bulur; Portekiz'de bir engizisyon mahkemesinde ac─▒mas─▒z bir cezaya ├žarpt─▒r─▒l─▒r; adam ├Âld├╝r├╝r, Amerika'da yamyam yerliler taraf─▒ndan yenilmek ├╝zere iken son anda kurtulur; Fransa'da tuza─ča d├╝┼čer ve paralar─▒n─▒ ├žald─▒r─▒r; ─░talya'da ta├žlar─▒n─▒, tahtlar─▒n─▒ yitirmi┼č alt─▒ kral─▒n ser├╝venlerini dinler ve sonunda T├╝rkiye'de, ya┼čaman─▒n ne demek oldu─čunu ├Â─črenir. Ba┼č─▒ndan ge├žen onca olaya ra─čmen filozof Pangloss'un dediklerine uyarak her ┼čeyin ÔÇťiyiÔÇŁ oldu─čuna inan─▒r ve bu d├╝┼č├╝ncesinden ancak T├╝rkiye'de vazge├žer. Ona ya┼čam─▒n amac─▒n─▒, ya┼čam─▒n anlam─▒n─▒ T├╝rkiye'de tan─▒d─▒─č─▒ bir dervi┼čin ÔÇťbah├žemizi yeti┼čtirelimÔÇŁ s├Âz├╝ ├Â─čretir. O zaman Candide, bunca zaman─▒n─▒ bo┼čuna ge├žirdi─čini anlar, bin bir felaketten sonra bir araya toplanan hik├óyenin kahramanlar─▒na birer i┼č verir, hepsini bir u─čra┼ča kavu┼čturur ve bah├žesini yeti┼čtirir.
Hik├óyeci Voltaire'in as─▒l karakterini a├ž─▒─ča vuran bu kitab─▒d─▒r. Burada alay son s─▒n─▒r─▒na ula┼čm─▒┼čt─▒r. ├ťlkelerin, krallar─▒n, uluslar─▒n ├ódetleri, gelenekleriyle, insanlar─▒n karakteriyle alay eden filozof i─čnesini saplamak i├žin en zay─▒f yanlar─▒ bulmakta g├╝├žl├╝k ├žekmiyor. ├ľrne─čin engizisyonla alay etmek i├žin ger├žek bir olay─▒ ele al─▒yor. 1756 y─▒l─▒nda Lizbon'da ya┼čanan bir yer sars─▒nt─▒s─▒n─▒ ├Ânlemek amac─▒yla engizisyon, ayn─▒ kentte iki Yahudiyi yakmaya karar verdi─či s─▒rada yeniden ┼čiddetli bir yer sars─▒nt─▒s─▒n─▒n oldu─čunu aktar─▒yor. B├Âylece XVI. ve XVII. y├╝zy─▒llarda yok yere engizisyonun h─▒┼čm─▒na u─črayan meslekta┼člar─▒n─▒n intikam─▒n─▒ alm─▒┼č oluyor.
Bu alay bi├žiminin dilini burada anlatmak olduk├ža g├╝├ž bir i┼č. Yaln─▒zca ┼čunu s├Âyleyelim ki Frans─▒zcan─▒n ba┼čka bir ad─▒ da ÔÇťVoltaire'in diliÔÇŁdir. Bu dil k─▒vrakt─▒r; c├╝mleler, s├Âzc├╝kler anlat─▒lmak istenen olaylara uyumludur. Ne klasiklerin a─č─▒r ve kuru dili, ne de romantiklerin uzun ve s├╝sl├╝ c├╝mleleri Voltaire'in diliyle kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒labilir. Onun heykelini g├Ârenler ince dudaklar─▒n─▒n k─▒y─▒s─▒nda ve iri g├Âz bebeklerinde insan─▒ ├ž─▒ld─▒rtan bir alayc─▒l─▒─č─▒ sezmekte g├╝├žl├╝k ├žekmezler.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   ...    50   »